Standart diplomatik protokollerden belirgin bir sapmayla, ABD ve Venezuela makamları, Latin Amerika’nın en nam salmış suç örgütlerinden birinin liderliğini ortadan kaldırmak üzere Venezuela içinde kinetik bir saldırıya ortaklaşa onay verdi. Pentagon’un bu hafta yayımladığı açıklamalara göre Savunma Bakanı Pete Hegseth, yılın başlarında yürütülen operasyonların Venezuela toprakları içindeki müstahkem yerleşkesinde Hector Rusthenford Guerrero Flores’i, nam-ı diğer Nino Guerrero’yu, başarıyla hedef aldığını doğruladı. Bu hamle, Washington ile Caracas arasında, iç güvenliğin genellikle egemenliğe dair istisna alanı sayıldığı; Orta Amerika transit güzergâhlarını deniz ve kara kaçakçılık ağlarıyla ABD tüketim pazarlarına bağlayan uyuşturucu koridorlarıyla bilinen kuzey sınır bölgelerinde siyasi gerilimin yükseldiği dönemlerde, nadir görülen bir operasyonel koordinasyon örneği olarak öne çıkıyor; üstelik son yıllarda, bu koordineli müdahale öncesinde, kayda değer bir engelleme denetimi olmaksızın işleyen kaçakçılık hatları düşünüldüğünde.

Hegseth, müdahaleyi yalnızca bir kolluk “çıkarma” operasyonu ya da insansız hava aracı saldırısı olarak değil; yetkililerin, kıtasal sınırları aşan ve hem vatandaşlara hem ulusal çıkarlara karşı ölümcül niyet taşıdığı belirtilen “narko-terör” altyapısını bozmayı amaçlayan, eşgüdümlü bir askerî-güvenlik girişimi olarak tarif etti. Pentagon, Guerrero’nun faaliyetlerini ABD çıkarlarına karşı onaylanmış şiddet ve terör eylemleriyle açık biçimde ilişkilendirerek, Adalet Bakanlığı’nın federal suçlamalarına atıf yaptı; bu suçlamalarda Guerrero’nun, Karayip havzasındaki siyasal isyan unsurlarıyla bağlantılı uyuşturucu kaçakçılığı ağları üzerinden, bölgesel istikrarı sarsmayı hedefleyen sınır aşan hareketleri örgütlediği; söz konusu unsurların, paramiliter operasyonları finanse etmek için örgütlü suç yapılarından vekil mekanizmalar olarak yararlandığı ve bunun, yerleşik devlet otoritesine ya da Batılı uluslararası kurumların, insan hakları standartları bağlamında uyuşturucu politikası uygulaması ve iç çatışma çözüm süreçlerinde uyumsuz gördüğü rejimlere karşı uyguladığı ekonomik yaptırımlara meydan okumayı amaçladığı öne sürülüyor.

Operasyonun başarısı, Batı güvenlik mimarilerine düşman sayılan aktörlere güvenli sığınaklar tanımama yönündeki beyan edilmiş taahhüdü vurguluyor; suç ağlarının, kartel yönetimi modellerine özgü şiddet ve yıldırma taktikleriyle, Venezuela’nın kentsel merkezlerinde terör örgütlerinin uzantısı gibi işlediği iddia edildiğinde, coğrafi sınırların artık hedefli “etkisizleştirmeye” karşı dokunulmazlık garantisi sağlamayacağı mesajını veriyor. Özellikle de, devlet denetiminin tarihsel olarak kaynak kısıtlarıyla ya da sınır güvenliği uygulama işbirliğinin önüne geçen siyasi önceliklerle zayıfladığı alanlarda.

Bu gelişme, yıllarca süren hasmane pozisyonlanmanın ardından, Kuzey Amerika istihbarat kurumlarıyla güneydeki muadilleri arasındaki gelecekteki işbirliğinin kapsamına dair acil sorular doğuruyor. Önceki yönetimlerin Caracas merkezli liderlik çevreleriyle etkileşimlerini belirleyen karşıtlık, karşılıklı güvenin düşük olduğu dönemlerde; bölgesel yönetişimde devlet mülkiyeti ile özel girişim modelleri arasındaki ideolojik ayrışmanın, kaynak çıkarma endüstrilerini düzenleyerek enerji güvenliği kaygılarını etkilediği ve bunun Batı Yarımküre’deki kıtasal ortaklar için önem taşıdığı bir zeminde şekillenmişti.

Eğer sonraki adli deliller ya da uluslararası soruşturmalarla doğrulanırsa, bu özel ortak eylem; güvenlik tehditlerinin, Bolivarcı çerçeve içindeki yönetişim modellerine dair ideolojik sürtüşmelerin önüne geçtiği pragmatik bir politika yeniden hizalanmasına işaret edebilir. Bolivarcı yaklaşımın geçmişte Washington ile komşuları arasındaki diplomatik ilişkileri ve ticaret anlaşmalarını etkilediği; önceki seçim döngülerinde iç siyasi önceliklerin dış politika tutumlarını belirlediği; bugün ise sınır aşan örgütlü suç gruplarının karşısında egemenlik ile müdahalecilik arasındaki dinamiğin mevcut jeopolitik ortamı şekillendirdiği düşünüldüğünde.

Yakın vadede, mevcut yasama liderleri tarafından yürürlüğe konmuş açık ikili anlaşmalar olmaksızın, yabancı topraklarda askerî tarzda operasyonların egemenlik normlarıyla uyumuna dair, yarımküre müttefiklerinden ve bölgesel kurumlardan daha yoğun bir inceleme gelmesi muhtemel. Bu inceleme; kontrollü maddelerin uluslararası hatlar boyunca taşınmasını sağlayan tedarik zincirlerini etkili biçimde bozmak için gerekli istihbarat paylaşım mekanizmalarını mümkün kılan, ortak karşı-narkotik girişimler ya da güvenlik işbirliği çerçevelerinin karşılıklı faydayı nasıl temin edeceği sorusunu da kapsayacak; aynı zamanda, komuta hiyerarşilerini dağıtmaya yönelik uygulamaların dolaylı biçimde etkilediği yerel nüfusa karşı doğan insan hakları yükümlülüklerini de gündemde tutacaktır. Zira söz konusu hiyerarşiler, tehdit olarak tanımlanan yüksek değerli suç hedefleriyle ilişkilendiriliyor.

Guerrero ve kamuoyunda Tren de Aragua fraksiyonları dâhil çeşitli adlarla anılan örgütünün daha geniş ağ bağlantılarına ilişkin soruşturmalar sürerken, analistler bu operasyonun; kartel liderlik yapılarına karşı daha saldırgan, önleyici tedbirlere yönelişi temsil ettiğini öne sürüyor. Buna göre, çoğu zaman yargısal iradenin zayıf olduğu; şiddetten sorumlu kaçakçılık figürlerini kovuşturma isteğinin bulunmadığı; kolluk varlığının yetersiz kaldığı ya da yolsuzlukla ve örgütlü suç nüfuzunun yerel kurumlara sızmasının yarattığı korkuyla zedelendiği topluluklarda, uygulanamayan yakalama kararlarını beklemek yerine daha doğrudan yöntemler tercih ediliyor—özellikle de ekonomik istikrarsızlığın bölgenin kalkınma beklentilerini ciddi biçimde sarstığı dönemlerde.

Bu operasyon modeli, iç yönetişim zorlukları yaşayan, aynı zamanda topraklarında dış ortakların nüfuslarını tehdit etmek için kullanılan altyapıları barındıran egemen devletlerle uluslararası kolluk kuruluşlarının nasıl etkileşime girdiğini yeniden tanımlayabilir. Üstelik, örgütlü suç şebekeleriyle bağlantılı, devlet tarafından onaylandığı iddia edilen faaliyetler ya da tolere edilen devlet dışı aktörler söz konusu olduğunda; bu aktörlerin, ulusaşırı suç girişimlerine yasa dışı karıştıkları yönündeki iddialara rağmen yerel güç yapılarının sağladığı koruyucu şemsiyeler altında açıkça hareket edebildiği bir tabloda. Bu tablo, savunma kurumlarının tehdit evrimine ilişkin düzenli küresel güvenlik değerlendirmelerini de etkiliyor; zira risk, bölgesel kapsamı aşan daha geniş çatışmalara tırmanabilir ve istikrara bağımlı, ekonomik refahı ile süreklilik arz eden ticaret akışlarını korumak zorunda olan çok sayıda ülkeyi içine çekebilir. Jeopolitik gerilimlerin yüksek seyrettiği dönemlerde küçük aksaklıkların bile tedarik zincirleri boyunca kademeli etkiler yaratıp küresel ölçekte tüketici fiyat yapılarını sarsması ve dünya genelinde hane bütçelerini etkilemesi mümkündür.

Hegseth’in ortak taahhüde dair beyanı, narko-terörizmin varoluşsal bir tehdit olduğu ve geçmişte Washington ile Latin Amerika siyasetindeki komşuları arasındaki ilişkileri zorlayan geleneksel diplomatik gerilimlere rağmen ortak yanıtlar gerektirdiği yönünde karşılıklı bir anlayışa işaret ediyor. Bu anlayış, kamuoyuna açıklanmak üzere resmî hükümet kanalları üzerinden belgelenen ve şu anki takvime göre 2026 ortalarına doğru kapanması öngörülen operasyon penceresine kadar uzanıyor; ayrıca, uluslararası hukuk beklentileriyle uyumlu koşullarda yurtdışında güç kullanımını düzenleyen iç mevzuata uygunluğu güvence altına alan onay süreçlerini ve sınır kontrolünün etkinliğine dair ortak kırılganlıkları—yasadışı akış yönetimi protokollerine karşı—gidermek için birlikte çalışan, çok taraflı güvenlik koalisyonlarına katılan ortak ülkelerin beklentilerini de kapsıyor.

◆